الشيخ الكليني ( مترجم : كوه كمره اى )
725
الكافي ( أصول الكافي ) ( فارسي )
از مجلسى ( ره ) - « فهو الجحود بالربوبيه » جحود ، در لغت مطلقِ انكار است و مقصود از آن در اينجا انكار هر آنچه است كه متعلق به ربوبيت است ، يعنى از طرف رب تعالى است و آن را به خصوصِ آن شرح كرده . من گويم : اين را انكار ربوبيت ناميده براى اينكه ربوبيت خدا است كه مقتضى تكليف و ثواب و عقاب است و اين دهريه يا منكر اصلِ وجودِ اويند يا منكر ربوبيت اويند و گويا مقصود از دو صنف : 1 - منكر مبدأ و معاد هر دو هستند كه اينها را ملاحده گويند . 2 - قائلانِ به مبدأ و منكران معاد چون برخى فلاسفه كه معاد را منكرند و جهان را قديم دانند و ابدى و هم كفار مكه كه خدا در اين آيه از آنها ياد كرده است و آنهايند كسانى كه مىگفتند : هلاك نكند ما را جز دهر . و پنداشتند كه تولد اشخاص و تكوين مركبات اين جهان و تباهى آنها و مرگ و زندگى همه اثر دهر است و حركتِ افلاك و تأثير كواكب . برخى ، منكرانِ خدا را دو صنف دانستهاند به اين شرح : 1 - كسانى كه براى پيدايش جهان توجه به علت و سببى كرده و آن را طبع دانستهاند كه صفتى جسمانى و بىدانش و ادراك است . 2 - كسانى كه توجه بدان نداشته و به خود اندرند و چون بهائم زندگى گذرانند . پايان نقل از مجلسى ( ره ) . به هر حال امام دين دهريه و ماترياليسمها را دينِ خود در آوردى دانسته و دين بىدليل و منطق ، مىفرمايد : آن را به صرف سليقه و استحسان پذيرفتهاند ، يعنى خوششان آمده كه مبدء و معادى در كار نباشد و خود را از قانون گذار و تكليف كنند و به اصطلاح آقا بالاسر حقيقى آزاد بدانند و هر گونه عملى را هم كه مرتكب مىشوند كيفر و سزا و جزائى نداشته باشند و از اين جهت خداوند آنها را پيروان پندار و گمان خوانده است و از بيم و اميد به معنويات بر كنار